मुक्तक

                मुक्तक

निधारमा राखेर अनि यो हत्केलामा राखेर ।।
र जिन्दगी हेर्दैछु.. नियतिको खेलामा राखेर ।।

जसरी त्यो बूढो ज्यामी, सकिनसकी बल लगाउछ
हो, त्यसै गरि ठेल्दैछु म जिन्दगी ठेलामा राखेर ।।

मुक्तक

                   मुक्तक 

मुटु भरी चोट दिने अनि रुवाउने बानी रैछ 
स्वार्थै स्वार्थ त्यो मुटुमा बदलाको खानी रैछ॥
आँखा मेरा ताल हुँदा ऊ त केवल हेर्दै बसी
आँशु भन्छन् दुनिया जस्लाई उस्का लागि पानी रैछ॥

मुक्तक

                       मुक्तक 

कहिले उकालो चढिन्छ, कहिले ओरालो झरिन्छ 
जिन्दगी हो- यो, जिन्दगीमा सङ्घर्ष निरन्तर गरिन्छ 
हेर्दै जाऊ- लक्ष्य हासिल हुन्छ हुन्छ, हुने नै छ एकदिन 
यी ठक्करहरू कुनै बिष होइनन् जुन खाएपछि मरिन्छ ॥

मुक्तक

           मुक्तक

यो समय यस्तो बनेर आइरहेछ ॥
मलाई मेरै जिन्दगिले खाइरहेछ ॥
मैले पीडामा पनि हास्ने कसम खाएको छु
तर दुनिया भन्छन- यो त मुस्कुराइरहेछ ॥

मुक्तक हरू

#१.
देश-भक्तीको एउटा पाठ पढाएर आउँदा
बलीदानीको जङ्गे पिल्लर ठड्याएर आउँदा
मलाई यि मान्छेहरुले लखेटे- मुर्कुटा भन्दै
देशका निम्ती मैले शिर चढाएर आउँदा ॥

#२.
चोक्टा -चोक्टा लुछेर यो देश खाइरहेछन्
मान्छेकै भेषमा उ..हेर न गिद्दहरु आइरहेछन्
यहाँ तिनै मान्छेहरु शाकाहारी घोषित भए, आमा
जो-जसले हजारौं लाखौंं जिन्दगी चपाइरहेछन् ॥

#३.
"म गर्छु गर्छु, गरेरै छाड्छु" भन्ने यस्तो दम चाहिन्छ
मान्छेलाई 'मान्छे' बन्न यत्ती आँट कमसेकम चाहिन्छ
तिमी जस्तै लाखौँ मनहरू यस्तरी धुम्म बाँचिरहेछन्
मानौँ तिनिहरूलाई त मुस्कुराउन पनि रकम चाहिन्छ ॥

#४.
कहिले उकालो चढिन्छ, कहिले ओरालो झरिन्छ
जिन्दगी हो- यो, जिन्दगीमा सङ्घर्ष निरन्तर गरिन्छ
हेर्दै जाऊ- लक्ष्य हासिल हुन्छ हुन्छ, हुने नै छ एकदिन
यी ठक्करहरू कुनै बिष होइनन् जुन खाएपछि मरिन्छ ॥

मुक्तक

१. ( देश प्रेम )

देश भक्तीको एउटा पाठ पढाएर आउँदा 

बलीदानिको जङगे पिल्लर ठड्याएर आउँदा

मलाई यि मान्छेहरुले लखेटे-  मुर्कुटा भन्दै 

देशका निम्ती मैले शिर चढाएर आउँदा ।। 

२. (समाज / राजनीति )

चोक्टा -चोक्टा लुछेर यो देश खाइरहेछन 

मान्छेकै भेषमा उ.. हेर गिद्दहरु आइरहेछन  

यहाँ तिनै मान्छेहरु साकाहारी घोसित भए, आमा 

जो जस्ले हजारौं लाखौंं जिन्दगी चपाइरहेछन ।। 

३. ( बिक्रिती बिसंगती ) 

रित  हेर  समाजको मान्छे यहाँ हेपिएछ 

पर्खाल बीच विभेदका कठै बरा ! चेपिएछ 

हामी जस्तै बोल्छ, खान्छ- हिँड्छ उसै गरी  

मान्छेकै छ संरचना कहाँ फरक देखिएछ ।।  

४. ( प्रकृति )

यती बिघ्न सौन्दर्यको खानि देखेर 

दिइ मात्रै रहने तिम्रो आनी-बानी देखेर 

ए प्रकृति,  के तिमीले चै बुढो हुनु पर्दैन ?

म त छक्क पर्छु तिम्रो यो जवानी देखेर ।।

५. ( प्रणय प्रेम )

मेरो दिलको क्यान्भासमा रङग भर्न आऊ 

कती सुन्दर छ यो प्रिया दङग पर्न आऊ 

युगौँ देखी तिम्लाई पाउन तपस्यामा बसेको छु 

अब अती भयो तपस्या यो भङग गर्न आऊ ।। 

केहि मुक्त्तकहरू:

केही मुक्तकहरू:

#१.   देश-भक्तीको एउटा पाठ पढाएर आउँदा 
         बलीदानीको जङ्गे पिल्लर ठड्याएर आउँदा
         मलाई यि मान्छेहरुले लखेटे-  मुर्कुटा भन्दै 
         देशका निम्ती मैले शिर चढाएर आउँदा ॥

#२.   चोक्टा -चोक्टा लुछेर यो देश खाइरहेछन्
         मान्छेकै भेषमा उ..हेर न गिद्दहरु आइरहेछन्
         यहाँ तिनै मान्छेहरु शाकाहारी घोषित भए, आमा 
         जो-जसले हजारौं लाखौंं जिन्दगी चपाइरहेछन् ॥

#३.   "म गर्छु गर्छु, गरेरै छाड्छु" भन्ने यस्तो दम चाहिन्छ
          मान्छेलाई 'मान्छे' बन्न यत्ती आँट कमसेकम चाहिन्छ
          तिमी जस्तै लाखौँ मनहरू यस्तरी धुम्म बाँचिरहेछन् 
          मानौँ तिनिहरूलाई त मुस्कुराउन पनि रकम चाहिन्छ ॥

#४.    कहिले उकालो चढिन्छ, कहिले ओरालो झरिन्छ 
          जिन्दगी हो- यो, जिन्दगीमा सङ्घर्ष निरन्तर गरिन्छ 
          हेर्दै जाऊ- लक्ष्य हासिल हुन्छ हुन्छ, हुने नै छ एकदिन 
          यी ठक्करहरू कुनै बिष होइनन् जुन खाएपछि मरिन्छ ॥

                                             - शंकर निरौला 'निरक्षर' 

मुक्तक -८

1.  

यती बिघ्न सौन्दर्यको खानि देखेर 

सदा दीरहने तिम्रो आनी-बानी देखेर 

ए प्रक्रिती,  के तिमीले चै बुढो हुनु पर्दैन ?

छक्क पर्छु म त,  तिम्रो जवानी देखेर ।।

 

2 . 

रित  हेर  समाजको मान्छे यहाँ हेपिएछ 

पर्खाल बीच विभेदका कठै ! बरा चेपिएछ 

हामी जस्तै बोल्छ, खान्छ- हिँड्छ उसै गरी  

मान्छेकै छ संरचना कहाँ फरक देखिएछ ।।  

3.

खै के गर्यौ तिमीले जाबो सुन जोडेर 

नसा -नसामा लालचको खुन जोडेर

इस्वर पनि मात खादो हो, तिमीलाई देखी-

सन्तुस्ट हुन्छौ  आखिर कुन- कुन जोडेर ।।  

4.

फुल भन्थे माया सबै, हाम्रै किन काँडा भयो 

दुरी छैन तर पनि मन किन टाढा भयो 

साथ छैन एक अर्काको विश्वास कतै हराएछ 

हामी बीच आशंकाको दाग धेरै गाडा भयो ।। 

5.

 अझै पनि तिम्लाई सम्झी रुन खोज्छ मन 

सम्झी सम्झी तिम्रै तस्बिर छुन खोज्छ मन 

अँह... सम्झाउन सक्दिन म, थाकी सके अब 

लाखौ ताराहरू माझ उही जुन खोज्छ मन ।। 

7.

सदासदा मुस्कुराउने शिखर सगरमाथा छ यहाँ 

गोर्खाली मेरा पीता पुर्खाको बीर-गाथा छ यहाँ 

जिन्दगी र श्वासको जस्तो हुन्छ नि मित्रता ?

यो माटो सँगको मेरो त्यस्तो नाता छ यहाँ ।। 

 

8. 

कती सहनु जनताले चोट धेरै भो 

देश हाक्ने मर्दहरूमा खोट धेरै भो 

काँटछाँट गर्नु पर्छ एकएक गर्दै अब 

राजनीतिको फुलबारीमा बोट धेरै भो ।।  

पिरैपिरमा छ जीबन

    खै के भनुँ म पिरैपिरमा छ जीबन ॥

  उम्कनै नसकिने जंजिरमा छ जीबन ॥

   साथीसंगी सबै जना शिखर उक्ली सके

मेरै मात्रै किन आधार शिबिरमा छ जीबन ॥

जुत्ता चप्पल रोजे झैँ

    जुत्ता चप्पल रोजे झैँ रोजेर जानेलाई ॥

 अँह,म रोक्दै रोक्दिनँ निहु खोजेर जानेलाई ॥

         खाँटी कुरो केहो मै सँग बुझ्नु पर्थ्यो

        बाहिर बाहिर अरूसँग सोधेर जानेलाई ॥

शहर टेक्दै छु म

   मेरो सुन्दर गाऊ छोडी शहर टेक्दै छु म ॥

 जे देखेँ सोही कुरो आज लेख्दै छु म ॥

 बा,तिमी भन्थेऊ शहरमा ठूला मान्छे बस्छन्

    मान्छे हैन बरू यहाँ पशु देख्दै छु म ॥

ज्योतिष बा भन्देऊ

ज्योतिष बा भन्देऊ मलाई डिभी पर्छ पर्दैन ॥

 जुत्ता किन्दा उपहारमा टिभी पर्छ पर्दैन ॥

सुनेको छु धेरै छन रे बौलाउने कारण

 तिनै कारणहरू भित्र बिवी पर्छ पर्दैन ॥